Geografia klasa 5

Nr

Temat

Wymagania

ocena dopuszczająca

ocena dostateczna

ocena dobra

ocena bardzo dobra

ocena celująca

Uczeń

I.1.

Mapa
źródłem
informacji

• wymienia podstawowe cechy mapy.

• wskazuje na mapie jej elementy (treść, tytuł, skalę, legendę, siatkę kartograficzną);

• odczytuje informacje
  z mapy i planu, stosując legendę.

• wskazuje na mapie północ i pozostałe kierunki świata;

• wyjaśnia, na czym polega zorientowanie mapy.

• rozróżnia różne rodzaje map (tematyczne, ogólnogeograficzne)
  i podaje ich przykłady.

• wykorzystuje zdobytą wiedzę do analizy map pod kątem ich przydatności w różnych sytuacjach, np. planowania podróży, zrozumienia zjawisk geograficznych itp.;

• potrafi krytycznie ocenić informacje zawarte na mapach różnego typu, analizując ich dokładność, skalę i przeznaczenie.

I.2.

Skala na mapach
i planach

• wyjaśnia pojęcie skali;

• odczytuje skalę z mapy.

• rozpoznaje sposoby zapisu skali na mapie (skala liczbowa, mianowana, podziałka liniowa);

• stosuje skalę mapy do obliczania odległości między wybranymi obiektami.

• zapisuje tę samą skalę w różnej postaci (liczbowej, mianowanej, podziałki liniowej).

• porównuje ze sobą skale;

• wyjaśnia na czym polega generalizacja mapy.

• stosuje skale map do rozwiązywania praktycznych zadań związanych np. z planowaniem podróży;

• analizuje, jak wybór skali wpływa na dokładność i rodzaj przekazywanych informacji na mapie.

I.3.

Ukształtowanie powierzchni
na mapie

• wyjaśnia pojęcia: wysokość bezwzględna, wysokość względna, poziomica;

• czyta treść mapy ogólnogeograficznej Polski, zwracając uwagę na zastosowaną skalę barw.

• odczytuje wysokości bezwzględne z rysunku poziomicowego i mapy hipsometrycznej;

• podaje przykłady map, gdzie stosuje się układ poziomic do przedstawienia rzeźby terenu.

• wyjaśnia, jak powstają mapy poziomicowe i hipsometrycznej;

• oblicza wysokość względną między dwoma obiektami, np. podnóżem a szczytem.

• charakteryzuje ukształtowanie terenu, posługując się mapą poziomicową lub hipsometryczną;

• wyjaśnia dlaczego poziomice na mapach się nie przecinają.

• na podstawie mapy poziomicowej lub hipsometrycznej analizuje i interpretuje rzeźbę terenu.

Nr

Temat

Wymagania

ocena dopuszczająca

ocena dostateczna

ocena dobra

ocena bardzo dobra

ocena celująca

Uczeń

I.4.

Południki
i równoleżniki

• wskazuje na globusie i mapie świata bieguny oraz południki i równoleżniki.

• wskazuje na globusie i mapie świata południk zerowy i 180° oraz równik, zwrotniki i koła podbiegunowe;

• wskazuje na globusie i mapie świata półkule Ziemi i podaje ich nazwy.

• podaje cechy południków i równoleżników, wyjaśnia pojęcia: siatka geograficzna i kartograficzna;

• stosuje skróty międzynarodowe kierunków świata.

• wyjaśnia, dlaczego kształt południków i równoleżników różni się na globusie i na mapie;

• określa położenie obiektów na globusie i na mapie, podając półkule, na których się znajdują.

• wyjaśnia, jak system południków i równoleżników pozwala na precyzyjne określanie położenia każdego miejsca na Ziemi.

I.5.

Kontynenty
i oceany

• wymienia nazwy kontynentów i oceanów;

• wskazuje ich położenie na globusie i mapie świata.

• określa położenie kontynentów i oceanów względem równika i południka zerowego;

• podaje wiek, w którym rozpoczęła się epoka wielkich odkryć geograficznych.

• porządkuje kontynenty i oceany pod względem ich powierzchni od największych do najmniejszych;

• podaje cechy wielkich form ukształtowania powierzchni Ziemi (nizin, wyżyn i gór).

• wymienia przykładowe powody, dla których Europejczycy wyruszali na trasy wielkich wypraw geograficznych;

• podaje przykłady wielkich odkrywców i podróżników oraz wskazuje na mapie trasy ich wypraw.

• wykonuje prostą mapę świata z zaznaczonymi kontynentami i oceanami, korzystając z narzędzi plastycznych lub cyfrowych;

• planuje wyimaginowaną podróż dookoła świata, wskazując trasy morskie i kontynenty, które chciałby odwiedzić, uzasadniając swój wybór.

Podsumowanie działu I

II.1.

Różnorodność krajobrazów
w Polsce

• wyjaśnia pojęcie krajobrazu;

• wymienia elementy środowiska wchodzące w skład krajobrazu;

• podaje nazwy pasów krajobrazowych w Polsce.

• dzieli krajobrazy na naturalne i kulturowe;

• wskazuje na mapie położenie pasów krajobrazowych Polski;

• opisuje krajobraz, który widzi wokół domu lub szkoły;

• określa nazwę pasa krajobrazowego, w którym jest położona miejscowość, w której znajduje się szkoła.

• podaje przykłady czynników wewnętrznych i zewnętrznych, które zadecydowały o dzisiejszym ukształtowaniu powierzchni Polski;

• wskazuje różnice między krajobrazem naturalnym a kulturowym i podaje przykłady krajobrazów naturalnych i kulturowych.

• nazywa i wskazuje na mapie położenie wybranych krain geograficznych;

• przedstawia główne cechy krajobrazów Polski i wykazuje ich zróżnicowanie.

• porównuje różne krajobrazy Polski pod względem ich przyrodniczych i kulturowych aspektów, wykorzystując do tego mapy, atlasy oraz dodatkowe źródła informacji.

Nr

Temat

Wymagania

ocena dopuszczająca

ocena dostateczna

ocena dobra

ocena bardzo dobra

ocena celująca

Uczeń

II.2.

Krajobraz nadmorski

• wskazuje na mapie położenie pasa krajobrazowego pobrzeża;

• wymienia nazwy głównych typów wybrzeży morskich w Polsce;

• podaje co najmniej dwa przykłady cech charakterystycznych dla Wybrzeża Słowińskiego.

• wskazuje na mapie położenie Pobrzeża Szczecińskiego, Koszalińskiego i Gdańskiego;

• wskazuje na mapie położenie Wybrzeża Słowińskiego, w tym miast, jezior i Słowińskiego Parku Narodowego;

• rozpoznaje w opisach, filmach i na ilustracjach główne typy wybrzeży morskich w Polsce.

• podaje przykłady charakterystycznych zjawisk pogodowych występujących w pasie nadmorskim (sztorm, bryza);

• wskazuje cechy przyrodnicze i kulturowe krajobrazu Wybrzeża Słowińskiego.

• porównuje ze sobą wybrzeża wydmowe i klifowe;

• charakteryzuje Słowiński Park Narodowy.

• wyjaśnia zależność między rozbudową mierzei a powstawaniem jezior przybrzeżnych;

• wyjaśnia zmienność kierunku wiania bryzy dziennej i nocnej.

II.3.

Krajobraz pojezierny

• wskazuje na mapie położenie pasa krajobrazowego pojezierzy;

• wymienia co najmniej dwie cechy krajobrazu charakterystyczne dla Pojezierza Mazurskiego.

• wskazuje na mapie położenie krain geograficznych: Pojezierze Pomorskie, Pojezierze Wielkopolskie, Pojezierze Mazurskie;

• rozpoznaje Pojezierze Mazurskie w opisach, na filmach i ilustracjach.

• wskazuje na mapie Pojezierza Mazurskiego: największe miasto regionu, Szlak Wielkich Jezior Mazurskich oraz jeziora Śniardwy i Mamry;

• wyjaśnia związek między ukształtowaniem powierzchni pojezierzy a występowaniem w przeszłości lądolodu;

• podaje przykłady aktywnego wypoczynku i sportów, które można uprawiać na Pojezierzu Mazurskim.

• podaje przykłady najważniejszych obiektów dziedzictwa kulturowego regionu i wskazuje je na mapie.

• wykazuje związek między granicą pasa pojezierzy a granicą ostatniego zlodowacenia na terenie Polski;

• uzasadnia, dlaczego Pojezierze Mazurskie jest dla turystów ciekawym historycznie i przyrodniczo regionem Polski.

Nr

Temat

Wymagania

ocena dopuszczająca

ocena dostateczna

ocena dobra

ocena bardzo dobra

ocena celująca

Uczeń

II.4.

Krajobraz nizin środkowej Polski

• wskazuje na mapie położenie pasa krajobrazowego nizin środkowopolskich;

• wymienia co najmniej dwie cechy krajobrazu charakterystyczne dla pasa nizin środkowopolskich.

• wskazuje na mapie Nizinę Mazowiecką oraz największe miasta regionu;

• wymienia cechy charakterystyczne Niziny Mazowieckiej;

• wyjaśnia pojęcia: pradolina, kotlina.

• wskazuje na mapie położenie krain geograficznych: Nizina Śląska, Południowowielkopolska, Mazowiecka, Północnopodlaska, Południowopodlaska;

• wskazuje na mapie położenie parku narodowego utworzonego na obszarze Puszczy Kampinoskiej.

• wskazuje na mapie Kotlinę Warszawską oraz rzeki: Wisłę, Narew, Pilicę, Bzurę, Wkrę, Bug;

• wyjaśnia pojęcia: meandry, starorzecza;

• wymienia cechy krajobrazu Puszczy Kampinoskiej.

• wskazuje zależność między rozwojem rolnictwa na Nizinie Mazowieckiej a powierzchnią naturalnych lasów w tym regionie;

• wyjaśnia dlaczego na terenie Puszczy Kampinoskiej utworzono Kampinoski Park Narodowy.

II.5.

Krajobraz wielkomiejski

• wskazuje na mapie Warszawę;

• wymienia cechy dużego miasta.

• wyjaśnia, dlaczego w Warszawie znajdują się siedziby najwyższych władz państwowych;

• charakteryzuje wybrane funkcje Warszawy;

• rozpoznaje na ilustracjach znane miejsca i budynki Warszawy.

• wskazuje na mapie największe miasta w Polsce;

• wskazuje na planie Warszawy położenie wybranych znanych miejsc i budynków;

• wymienia zalety i wady życia w wielkim mieście.

• wyjaśnia, kiedy miejscowość możemy uznać za miasto;

• podaje nazwy części, z których składa się duże miasto (śródmieście, osiedla mieszkaniowe, dzielnice przemysłowe, przedmieścia).

• porównuje krajobraz Warszawy i innych miast Polski;

• przygotowuje w dowolnie wybranej formie informacje o dużym mieście położonym najbliżej swojego miejsca zamieszkania.

Podsumowanie działu II

III.1.

Krajobraz

miejsko-
-przemysłowy

• wskazuje na mapie pas wyżyn i Wyżynę Śląską;

• wymienia główne cechy krajobrazu miejsko-przemysłowego Wyżyny Śląskiej.

• rozpoznaje węgiel kamienny;

• charakteryzuje rozwój przemysłu na Wyżynie Śląskiej;

• wskazuje na mapie największe miasta Wyżyny Śląskiej.

• charakteryzuje krajobraz pasa wyżyn;

• podaje przykłady produktów wytworzonych przy wykorzystaniu węgla kamiennego;

• wyjaśnia pojęcia: przemysł, aglomeracja.

• przedstawia pozytywne i negatywne zmiany w krajobrazie Wyżyny Śląskiej wynikające z działalności człowieka;

• podaje przykłady rewitalizacji na terenie Wyżyny Śląskiej.

• podaje przykłady przemysłu ciężkiego;

• wyjaśnia, dlaczego zespół miejski Górnego Śląska to konurbacja;

• wyjaśnia, dlaczego coraz mnie osób na Górnym Śląsku pracuje w przemyśle.

Nr

Temat

Wymagania

ocena dopuszczająca

ocena dostateczna

ocena dobra

ocena bardzo dobra

ocena celująca

Uczeń

III.2.

Krajobraz rolniczy

• wskazuje na mapie Wyżynę Lubelską;

• wymienia główne cechy krajobrazu Wyżyny Lubelskiej.

• wskazuje na mapie największe miasta Wyżyny Lubelskiej;

• podaje nazwę najżyźniejszej gleby w Polsce i nazwę skały, na której się utworzyła;

• rozpoznaje na ilustracjach i filmach wąwóz lessowy.

• podaje cechy charakterystyczne dla krajobrazu wiejskiego;

• wymienia nazwy roślin uprawianych na Wyżynie Lubelskiej;

• wyjaśnia, jak powstają wąwozy lessowe.

• wyjaśnia zależność między obecnością lessu a występowaniem czarnoziemu;

• wskazuje przeznaczenie uprawianych na Wyżynie Lubelskiej roślin oraz hodowanych zwierząt;

• opisuje najważniejsze obiekty dziedzictwa kulturowego Wyżyny Lubelskiej.

• udowadnia prawdziwość stwierdzenia, że Wyżynę Lubelską nazywa się czasem zagłębiem rolniczym Polski;

• przygotowuje w dowolnie wybranej formie informacje o jednym z miejsc na Wyżynie Lubelskiej ważnym pod względem kulturowym.

III.3.

Krajobraz krasowy

• wskazuje na mapie Wyżynę Krakowsko-Częstochowską;

• wymienia co najmniej dwie cechy krajobrazu charakterystyczne dla Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

• podaje nazwę skały, w której zachodzi proces krasowienia (wapienie);

• rozpoznaje skałę wapienną;

• nazywa główne elementy krajobrazu krasowego i rozpoznaje je na ilustracjach;

• dzieli formy krasowe na kras powierzchniowy i podziemny.

• wskazuje na mapie położenie Ojcowskiego Parku Narodowego;

• wskazuje Szlak Orlich Gniazd jako przykład dziedzictwa kulturowego regionu;

• wyjaśnia na czym polega krasowienie.

• wyjaśnia, dlaczego Wyżynę Krakowsko-Częstochowską nazywa się Jurą;

• wskazuje na modelu, schemacie lub ilustracji formy naciekowe jaskini (stalaktyty, stalagmity, stalagnaty);

• podaje przykłady dziedzictwa przyrodniczego chronione w Ojcowskim Parku Narodowym.

• charakteryzuje na podstawie mapy atrakcje turystyczne Szlaku Orlich Gniazd;

• wyjaśnia, dlaczego zamki na Szlaku Orlich Gniazd mają białą barwę;

• tworzy model jaskini krasowej.

Nr

Temat

Wymagania

ocena dopuszczająca

ocena dostateczna

ocena dobra

ocena bardzo dobra

ocena celująca

Uczeń

III.4.

Krajobraz górski

• wskazuje na mapie pas gór oraz Tatry;

• wymienia cechy krajobrazu wysokogórskiego;

• podaje nazwę parku narodowego leżącego w Tatrach.

• wskazuje na mapie Tatry Wysokie i Tatry Zachodnie;

• nazywa i wskazuje na mapie najwyższe szczyty Tatr;

• rozpoznaje na ilustracjach elementy krajobrazu wysokogórskiego;

• podaje przykłady popularnych miejsc odwiedzanych przez turystów w Tatrach Wysokich i Zachodnich.

• wskazuje podobieństwa i różnice w krajobrazie Tatr Wysokich i Tatr Zachodnich;

• omawia cechy pogody w górach;

• wymienia po kolei piętra roślinności w Tatrach;

• wymienia nazwy roślin i zwierząt charakterystycznych dla Tatr.

• wskazuje na mapie łańcuchy górskie Karpat i Sudetów oraz ich najwyższe pasma górskie;

• wyjaśnia, dlaczego w górach roślinność układa się piętrowo;

• opisuje na podstawie ilustracji piętra roślinności w Tatrach;

• analizuje negatywny wpływ turystyki na środowisko Tatr.

• wykazuje specyfikę regionu na podstawie map, zdjęć, filmów geograficznych;

• wyjaśnia jak powstaje wiatr halny;

• przedstawia miejsce w Tatrach, które chciałby odwiedzić korzystając z różnych źródeł informacji.

III.5.

Ocena najbliższego krajobrazu

• określa położenie najbliższej okolicy na mapie Polski;

• wymienia elementy krajobrazu najbliższej okolicy, w tym elementy zagospodarowania antropogenicznego.

• podaje przykłady działań przyczyniających się do poprawy najbliższego otoczenia;

• wyjaśnia czym jest plan zagospodarowania przestrzennego.

• wyjaśnia w jakim celu dokonuje się oceny krajobrazu;

• wskazuje elementy, na które powinno się zwracać uwagę podczas oceny krajobrazu;

• dokonuje oceny krajobrazu najbliższego otoczenia szkoły pod względem jego ładu i estetyki zagospodarowania.

• proponuje zmiany w zagospodarowaniu terenu najbliższej okolicy, mające na celu poprawę estetyki i funkcjonalności.

• przeprowadza szczegółową analizę krajobrazu najbliższej okolicy, uwzględniając aspekty przyrodnicze, społeczne i ekonomiczne.

• opracowuje plan działań, mający na celu poprawę jakości krajobrazu najbliższego otoczenia, z uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska.

Podsumowanie działu III

Nr

Temat

Wymagania

ocena dopuszczająca

ocena dostateczna

ocena dobra

ocena bardzo dobra

ocena celująca

Uczeń

IV.1.

Strefowość i piętrowość klimatyczno-

-roślinna na świecie

• wymienia nazwy stref klimatycznych i krajobrazowych występujących na Ziemi;

• odczytuje informacje z mapy średnie roczne temperatury powietrza na Ziemi i rocznej sumy opadów atmosferycznych.

• opisuje położenie poszczególnych stref klimatycznych, używając mapy stref klimatycznych na Ziemi;

• dopasowuje krajobrazy do odpowiadających im stref klimatycznych.

• porządkuje strefy klimatyczne i krajobrazowe na Ziemi w kolejności od równika do biegunów;

• rozpoznaje na podstawie ilustracji strefy krajobrazowe Ziemi.

• przedstawia zróżnicowanie temperatury powietrza i opadów atmosferycznych na Ziemi na podstawie map tematycznych;

• charakteryzuje każdą ze stref krajobrazowych;

• wskazuje zależność między różnicami w nagrzewaniu się powierzchni Ziemi a występowaniem stref klimatycznych.

• wyjaśnia rozkład przestrzenny stref klimatyczno-krajobrazowych na świecie;

• wskazuje podobieństwa między układem stref krajobrazowych na Ziemi a piętrowością klimatyczno-roślinną na obszarach górskich.

IV.2.

Wilgotne lasy równikowe

• określa położenie wilgotnych lasów równikowych;

• wymienia co najmniej dwie cechy charakterystyczne dla strefy wilgotnych lasów równikowych.

• podaje nazwy obszarów występowania wilgotnych lasów równikowych i wskazuje je na mapie;

• odczytuje z klimatogramu wartości temperatury powietrza i opadów w klimacie równikowym;

• rozpoznaje rośliny i zwierzęta typowe dla lasów równikowych na różnych kontynentach.

• wymienia cechy klimatu równikowego;

• podaje przykłady budownictwa, sposobów gospodarowania, głównych zajęć mieszkańców wilgotnych lasów równikowych;

• podaje przykłady przystosowania się roślin do życia w klimacie równikowym wilgotnym.

• podaje nazwy warstw wilgotnego lasu równikowego i wskazuje te warstwy na ilustracji;

• wyjaśnia, dlaczego wilgotny las równikowy jest „wiecznie zielony”;

• podaje przykłady przystosowań człowieka do życia w lesie równikowym.

• omawia wyjątkowość ekosystemów wilgotnego lasu równikowego;

• wskazuje współzależności między elementami krajobrazu wilgotnego lasu równikowego a warunkami życia człowieka.

Nr

Temat

Wymagania

ocena dopuszczająca

ocena dostateczna

ocena dobra

ocena bardzo dobra

ocena celująca

Uczeń

IV.3.

Lasy strefy umiarkowanej

• wskazuje na mapie występowanie lasów strefy umiarkowanej;

• wymienia co najmniej dwie cechy charakterystyczne dla lasów strefy umiarkowanej.

• odczytuje z klimatogramu i map klimatycznych wartości temperatury powietrza i opadów w klimacie umiarkowanym;

• rozpoznaje lasy strefy umiarkowanej na zdjęciach, w opisach i filmach;

• podaje przykłady roślin i zwierząt żyjących w lasach strefy umiarkowanej.

• wymienia cechy klimatu umiarkowanego;

• wymienia nazwy termicznych pór roku występujących w klimacie umiarkowanym;

• rozpoznaje i nazywa piętra lasu strefy umiarkowanej.

• wyjaśnia, dlaczego wiele lasów strefy umiarkowanej zamieniono na pola uprawne;

• uzasadnia wpływ warunków klimatycznych i krajobrazowych na życie człowieka w lasach strefy umiarkowanej;

• porównuje warunki klimatyczne, krajobrazowe i siedliskowe lasu strefy umiarkowanej z lasami równikowymi.

• przygotowuje prezentację dotyczącą lasu strefy umiarkowanej na podstawie własnych obserwacji terenowych, dokumentacji fotograficznej, filmowej i własnych notatek.

IV.4.

Sawanna i step

• wskazuje na mapie występowanie strefy sawanny i stepu;

• wymienia co najmniej dwie cechy charakterystyczne dla strefy sawanny i stepu.

• odczytuje z klimatogramu i map klimatycznych wartości temperatury powietrza i opadów w strefie sawanny i stepu;

• rozpoznaje sawannę i step na zdjęciach, w opisach i filmach;

• podaje przykłady roślin i zwierząt żyjących na sawannie i stepie.

• wymienia charakterystyczne cechy klimatów sawanny i stepu;

• charakteryzuje na podstawie ilustracji krajobrazy sawann i stepów;

• podaje przykłady budownictwa, sposobów gospodarowania, głównych zajęć mieszkańców sawanny i stepu;

• wyjaśnia kim są nomadzi.

• opisuje zmienność krajobrazu od lasu równikowego do suchej sawanny;

• porównuje cechy krajobrazu sawann i stepów;

• uzasadnia wpływ warunków klimatycznych i krajobrazowych na życie człowieka na sawannach i stepach.

• wyjaśnia czym jest i gdzie znajduje się obszar pampy i prerii, korzystając z różnych źródeł informacji.

Podsumowanie działu IV

Nr

Temat

Wymagania

ocena dopuszczająca

ocena dostateczna

ocena dobra

ocena bardzo dobra

ocena celująca

Uczeń

V.1.

Pustynie gorące
i lodowe

• wskazuje na mapie występowanie stref pustyń gorących i pustyń lodowych;

• wymienia co najmniej dwie cechy charakterystyczne dla pustyń gorących i lodowych.

• odczytuje z klimatogramu i map klimatycznych wartości temperatury powietrza i opadów dla pustyń gorących i lodowych;

• wskazuje na mapie największe pustynie gorące i lodowe, podaje ich nazwy;

• rozpoznaje cechy charakterystyczne pustyń gorących i lodowych;

• wymienia przykłady roślin i zwierząt przystosowanych do życia na pustyni.

• opisuje, jak warunki klimatyczne wpływają na życie na pustyni;

• charakteryzuje przystosowanie wybranych roślin i zwierząt do życia na pustyni;

• podaje przykłady sposobów gospodarowania ludzi na pustyniach;

• wyjaśnia kim są Inuici.

• wyjaśnia pojęcie oazy i jej znaczenie dla życia na pustyni;

• porównuje pustynie gorące i lodowe pod względem warunków klimatycznych, typowej roślinności i zwierząt.

• analizuje wpływ działalności człowieka na środowisko pustyń gorących i lodowych oraz wyzwania związane z ochroną tych obszarów.

V.2.

Tajga i tundra

• wskazuje na mapie położenie strefy tajgi i tundry;

• wymienia co najmniej dwie cechy charakterystyczne dla tajgi i tundry.

• odczytuje z klimatogramu i map klimatycznych wartości temperatury powietrza i opadów w strefie tajgi i tundry;

• wymienia przykłady roślin i zwierząt przystosowanych do życia w tych strefach;

• podaje przykłady zajęć, którymi trudnią się mieszkańcy tajgi i tundry.

• opisuje, jak warunki klimatyczne wpływają na życie w tajdze i tundrze;

• wyjaśnia, czym różni się tajga od tundry, podaje podobieństwa i różnice;

• wyjaśnia pojęcia: lasotundra, wieloletnia zmarzlina.

• opisuje działalność człowieka w tajdze i tundrze oraz jej wpływ na te ekosystemy;

• wyjaśnia, dlaczego stawianie budynków na wieloletniej zmarzlinie jest utrudnione.

• analizuje wpływ zmian klimatu na ekosystemy tajgi i tundry.

Nr

Temat

Wymagania

ocena dopuszczająca

ocena dostateczna

ocena dobra

ocena bardzo dobra

ocena celująca

Uczeń

V.3.

Krajobraz śródziemnomorski

• wskazuje na mapie regiony świata o klimacie śródziemnomorskim;

• wymienia co najmniej dwie cechy charakterystyczne dla klimatu śródziemnomorskiego.

• odczytuje z klimatogramu i map klimatycznych wartości temperatury powietrza i opadów w klimacie śródziemnomorskim;

• wyjaśnia co to jest makia;

• podaje przykłady typowych roślin dla tego krajobrazu.

• wymienia cechy roślinności śródziemnomorskiej;

• odczytuje z mapy nazwy państw leżących w basenie Morza Śródziemnego;

• podaje przykłady walorów turystycznych tego regionu;

• opisuje krajobraz wybrzeża Morza Śródziemnego na podstawie fotografii.

• na podstawie klimatogramów charakteryzuje przebieg temperatur powietrza i opadów w ciągu roku w strefie śródziemnomorskiej w zależności od położenia względem równika;

• wyjaśnia, dlaczego w krajach śródziemnomorskich rozwinięta jest turystyka;

• opisuje wpływ tego klimatu na sposób życia i gospodarkę ludzi.

• analizuje wpływ działalności człowieka na krajobraz śródziemnomorski;

• przygotowuje hasła reklamujące wakacje w wybranym kraju śródziemnomorskim.

V.4.

Himalaje i ich mieszkańcy

• wskazuje na mapie położenie Himalajów;

• wymienia co najmniej dwie cechy charakterystyczne dla krajobrazu wysokogórskiego Himalajów.

• odczytuje z mapy nazwy państw położonych na obszarze Himalajów;

• opisuje podstawowe cechy klimatu Himalajów;

• wymienia przykłady zwierząt i roślin występujące w Himalajach.

• wskazuje na mapie Mount Everest oraz Wyżynę Tybetańską i pasmo Karakorum;

• wyjaśnia kim są Szerpowie;

• opisuje tradycyjne sposoby życia i gospodarki mieszkańców Himalajów;

• podaje przykłady przystosowania zwierząt do życia w Himalajach.

• analizuje wpływ środowiska naturalnego Himalajów na kulturę i codzienne życie ich mieszkańców;

• opisuje warunki pogodowe panujące na szczycie Mount Everestu.

• wyjaśnia jak zmienia się życie mieszkańców Himalajów w związku z rozwojem turystyki i globalizacją